Utangulizi
Vifaranga vya kuku wa mayai ni msingi wa mafanikio katika ufugaji wa mayai ya biashara na ya nyumbani. Ili kufanikiwa, mfugaji anatakiwa kuzingatia hatua sahihi kuanzia ununuzi, ulishaji, chanjo, hadi makazi. Makala hii inaeleza kwa kina njia bora za kutunza vifaranga pamoja na gharama muhimu kwa mwaka 2025.
1. Jinsi ya Kuchagua Vifaranga Bora vya Kuku wa Mayai
Kabla hujaanza mradi, hakikisha unapata vifaranga kutoka kwa kiwanda au hatchery inayotambulika. Vifaangalie yafuatayo:
Vina macho ang’avu na vinatembea vizuri
Hakuna ulemavu au manyoya yaliyolowa
Vinakua kwa kasi kulingana na umri
Vina uzito wa kawaida kwa umri husika (gramu 35–45 kwa siku ya kwanza)
Aina maarufu Tanzania:
Lohmann Brown
Black Australorp
Hy-Line Brown
Kuroiler layers
2. Gharama za Ununuzi wa Vifaranga Tanzania 2025
Kwa mujibu wa soko la 2025, bei hutofautiana kulingana na hatchery:
Vifaranga wa siku 1 (Day-old chicks): TZS 2,000 – 3,500
Vifaranga wa wiki 3: TZS 5,000 – 7,500
Vifaranga wa mwezi mmoja: TZS 8,000 – 12,000
Bei inaweza kupanda kulingana na umbali wa usafirishaji na mwaka husika.
3. Makazi Bora kwa Vifaranga (Brooder House)
Vifaranga wanahitaji joto la kutosha ili kuepuka vifo vinavyotokana na baridi. Hakikisha brooder ina:
Joto: 32–35°C wiki ya kwanza, likishushwa taratibu kila wiki
Taa ya joto (brooder lamp)
Sahani za chakula na maji
Upepo wa kutosha bila kuleta baridi
Kiwango cha msongamano kinafaa kuwa vifaranga 30–40 kwa mita moja ya mraba.
4. Lishe Sahihi kwa Vifaranga wa Mayai
Lishe bora ndiyo huamua uzalishaji wa mayai baada ya miezi 4–5.
Ratiba ya lishe
Starter feed (wiki 1–8): Protini 18–20%
Grower feed (wiki 9–18): Protini 14–16%
Layer feed (kuanzia wiki 19): Protini 16–18% + madini mengi (calcium)
Maji safi yatolewe muda wote, na yabadilishwe angalau mara mbili kwa siku.
5. Ratiba Kamili ya Chanjo
Chanjo ni muhimu sana kupunguza hasara kwenye ufugaji.
Umri wa Kifaranga Chanjo Maelezo
Siku 1 Marek Hutolewa kiwandani
Siku 7 Newcastle (Lasota) Kwa matone ya mdomo
Wiki 2 Gumboro Kuimarisha kinga
Wiki 4 Lasota tena Kuzuia homa ya ndui
Wiki 8 Fowlpox Husimamisha milipuko ya ndui
6. Mambo ya Kuzingatia Unapolea Vifaranga
Usitumie maji baridi sana au machafu
Usibadilishe chakula ghafla
Epuka msongamano mwingi
Safisha banda mara kwa mara
Wape probiotic au glucose siku za mwanzo ili kuongeza nguvu
7. Changamoto Zinazowapata Wengi
Wafugaji wengi hupata changamoto kama:
Vifo vya ghafla kutokana na baridi
Vifaranga kushindwa kukua kwa kasi
Magonjwa kwa kukosa chanjo sahihi
Gharama za chakula kupanda
Kutojua aina sahihi ya vifaranga vya mayai
8. Faida za Kufuga Vifaranga vya Kuku wa Mayai
Uzalishaji wa mayai kwa muda mrefu (miezi 12–18 ya uzalishaji)
Gharama ndogo ukilinganisha na kununua kuku waliokomaa
Fursa ya kupata mayai kwa biashara
Soko la uhakika ndani ya miji na vijijini
9. Je, Ufugaji wa Vifaranga wa Mayai Unalipa?
Ndiyo. Kwa mradi wa vifaranga 100:
Gharama ya awali: ~ TZS 300,000 – 450,000
Gharama za chakula hadi kutaga: ~ TZS 1,200,000 – 1,500,000
Uzalishaji: mayai 70–90 kwa wiki kutoka kwa kuku 100
Faida hutegemea gharama za chakula na soko la mayai.
10. Hitimisho
Kulea vifaranga vya kuku wa mayai kunahi
taji maandalizi, ufuatiliaji wa ratiba za lishe, chanjo, na usafi. Ukifuata mwongozo huu, unaweza kupunguza vifo, kuongeza uzalishaji, na kupata faida kubwa mwaka 2025.
Comments