Utangulizi
Kununua vifaranga vya kuku wa mayai ni hatua ya msingi kwa mafanikio ya ufugaji. Makosa madogo ya mwanzo yanaweza kuleta hasara kubwa baadaye, ikiwemo vifo, uzalishaji mdogo wa mayai, au kuongezeka kwa gharama za matibabu. Mwongozo huu unaeleza makosa ya kawaida wanayofanya wafugaji na jinsi ya kuyaepuka.
1. Kununua Vifaranga Bila Kuchunguza Chanzo
Wafugaji wengi huangukia mtego wa bei ndogo bila kujua ubora wa chanzo.
Jinsi ya Kuepuka
Nunua kutoka kwa hatchery iliyo na rekodi nzuri.
Hakikisha wana vyeti vya chanjo na afya.
Uliza historia ya wazazi (parent stock).
2. Kutoangalia Umri Halisi wa Vifaranga
Baadhi ya wafugaji huuza vifaranga vilivyochelewa au vilivyokua vibaya kwa kudanganya umri.
Jinsi ya Kuepuka
Vifaranga vya siku 1 huwa na manyoya laini, macho makali, na miguu ang’avu.
Epuka vifaranga vilivyochoka, vimelegea au vinavyoonekana vikubwa kupita kiasi kwa umri.
3. Kununua Bila Kuangalia Chanjo na Matibabu ya Awali
Chanjo ni msingi wa kuzuia magonjwa.
Jinsi ya Kuepuka
Hakikisha vifaranga vimepewa Marek’s vaccine kabla ya kuondoka hatchery.
Omba vaccination card au uthibitisho wa matibabu.
4. Kutozingatia Usafirishaji wa Vifaranga
Usafirishaji mbaya huongeza msongo (stress) ambao unaweza kusababisha vifo.
Jinsi ya Kuepuka
Safirisha vifaranga kwenye boksi maalum lenye hewa ya kutosha.
Epuka joto kali au baridi kali wakati wa safari.
Wafike shambani ndani ya masaa machache.
5. Kununua Kiasi Kikubwa Bila Kuandaa Mazingira
Baadhi ya wafugaji hununua vifaranga vingi bila kuwa na banda lililo tayari.
Jinsi ya Kuepuka
Hakikisha brooder imeandaliwa vizuri (joto, chakula, maji, sawdust).
Pima uwezo wa banda mlango wa hewa, taa za joto, na wingi wa vifaa.
6. Kutokufanya Ukaguzi wa Afya kwa Vifaranga
Ni muhimu kuangalia hali ya mwili kabla ya kununua.
Jinsi ya Kuepuka
Chagua vifaranga vyenye macho ang’avu, vilivyochanga, na vinavyotembea vizuri.
Epuka vile vinavyopumua kwa shida, vinavyohema au vyenye madoa tumboni.
7. Kutochunguza Asili ya Aina (Breed) ya Kuku wa Mayai
Kuku wa mayai wana strain tofauti zenye uwezo tofauti wa kutaga.
Jinsi ya Kuepuka
Uliza strain: ISA Brown, Lohmann, Hy-Line, n.k.
Chagua strain inayofanya vizuri kwenye mazingira ya Tanzania.
8. Kutolinganishisha Bei na Ubora
Bei ndogo mara nyingi haimaanishi ubora.
Jinsi ya Kuepuka
Linganisha bei kutoka hatchery 2–3.
Chagua sehemu yenye mizani ya bei na ubora, siyo bei ya chini pekee.
9. Kununua Bila Ushauri wa Mtaalamu
Wafugaji wengi huanza bila kupata mwongozo sahihi.
Jinsi ya Kuepuka
Pata ushauri wa mfugaji mwenye uzoefu.
Jiunge na makundi ya ufugaji mtandaoni.
Uliza maswali kuhusu afya, lishe, na malezi ya vifaranga.
10. Kutokujua Ishara za Vifaranga Duni
Hii ni moja ya makosa yanayowagharimu wafugaji wengi.
Ishara za vifaranga duni
Vinaweza kutembea kwa shida.
Manyoya yamerudi nyuma au yanadondoka.
Kichwa kimeinama.
Vinapiga kelele muda mwingi (stress au baridi).
Jinsi ya Kuepuka
Chukua vifaranga vinavyoonekana imara na vyenye uzito unaolingana.
Hitimisho
Kuepuka makosa haya hakuhitaji gharama kubwa—kunahit
aji tu umakini, utafiti, na kuchagua chanzo cha kuaminika. Vifaranga bora ndivyo msingi wa uzalishaji mzuri wa mayai, hivyo chukua muda kuchunguza kabla ya kununua.
Comments